Liczby całkowite Gaussa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Gauss_prime_numbers.svg/350px-Gauss_prime_numbers.svg.png)
Liczby całkowite Gaussa (liczby całkowite zespolone) – liczby zespolone, których części rzeczywiste i części urojone są liczbami całkowitymi. Formalnie, zbiór liczb całkowitych Gaussa definiuje się jako [1].
Wraz ze zwykłym dodawaniem i mnożeniem liczb zespolonych liczby całkowite Gaussa tworzą, podobnie jak liczby całkowite, dziedzinę całkowitości, a nawet pierścień Euklidesa. Zbiór liczb całkowitych Gaussa nie jest natomiast pierścieniem uporządkowanym, podczas gdy zbiór liczb całkowitych jest takim pierścieniem[2].
Elementami odwracalnymi pierścienia są: [a]. Mnożenie przez element odwracalny nie zmienia modułu liczby całkowitej Gaussa[2]. Elementy odwracalne z działaniem mnożenia tworzą grupę czteroelementową izomorficzną grupie cyklicznej czteroelementowej. Generatorami tej grupy są oraz Grupa ta działa na i można ją interpretować geometrycznie jako grupę obrotów generowaną przez obrót dokoła początku układu współrzędnych o kąt prosty (obrót ten odpowiada mnożeniu przez ). Poza orbitą jednoelementową {0} orbity tego działania są czteroelementowe, po jednym elemencie w każdej z ćwiartek układu współrzędnych, a dokładniej w zbiorach
- (I ćwiartka),
- (II ćwiartka),
- (III ćwiartka),
- (IV ćwiartka).
Elementy pierwsze pierścienia są czasem nazywane liczbami pierwszymi Gaussa[b]. Mają one głęboki związek z liczbami pierwszymi pierścienia oraz ze starym pytaniem Diofantosa o liczby całkowite dodatnie, które można przedstawić w postaci sumy kwadratów liczb całkowitych. Liczby pierwsze w można opisać w następujący sposób:
- Jeśli kwadrat modułu liczby jest w liczbą pierwszą postaci (gdzie ), to jest liczbą pierwszą w Każda liczba pierwsza w postaci rozkłada się na iloczyn dwóch liczb pierwszych Gaussa.
- Liczba 2 jest podzielna przez kwadrat liczby pierwszej
- Liczba pierwsza w postaci jest liczbą pierwszą w
Każda liczba pierwsza Gaussa jest jednego z trzech powyższych typów z dokładnością do mnożenia przez element odwracalny
Przykłady
- Liczby 3, 7, 11, 19 są liczbami pierwszymi Gaussa.
- Liczbie pierwszej 5 odpowiadają liczby pierwsze Gaussa
- Liczbie pierwszej 13 odpowiadają liczby pierwsze Gaussa
- Liczbie pierwszej 17 odpowiadają liczby pierwsze Gaussa
- Ponieważ moduł iloczynu liczb zespolonych jest równy iloczynowi modułów tych liczb, więc jeśli i to
czyli dla dowolnych liczb całkowitych
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
- Gauss C.F.: Arithmetische Untersuchungen. New York-Chelsea: 1965.
- Hardy G.H., Wright E.M.: An Introduction of the Theory of Numbers. Wyd. 4. New York: Oxford University Press, 1960.
- Шнирельман Л.Г.: Простые числа. Москва-Ленинград: ГИТТЛ, 1940.
- Ireland K., Rosen M.: A Classical Introduction to Modern Number Theory. New York Heidelberg Berlin: Springer Verlag, 1982.
- p
- d
- e
pojęcia podstawowe |
| ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
płaszczyzna zespolona |
| ||||||||
istotne podzbiory |
| ||||||||
twierdzenia | |||||||||
struktury tworzone przez cały zbiór |
| ||||||||
struktury tworzone przez podzbiory |
| ||||||||
inne pojęcia | |||||||||
powiązane działy matematyki |
| ||||||||
badacze według daty narodzin |
| ||||||||
uogólnienia |
- Britannica: topic/Gaussian-integer